Ahimsa, Sanskrit dilinde en temel anlamıyla şiddetsizlik, zarar vermeme, incitmeme anlamına geliyor. Hinduizm, Budizm ve özellikle Jainizm gibi farklı geleneklerde karşımıza çıkan bu kavram, yoga felsefesinin de temel etik ilkelerinden biridir.
Ancak ahimsayı yalnızca “şiddet uygulamamak” olarak düşünmek, kavramın anlamını biraz daraltıyor. Ahimsa; kendimize, diğer insanlara, hayvanlara, doğaya ve tüm canlılara karşı mümkün olduğunca zarar vermemeyi gözeten bir yaşam yaklaşımıdır.
Bu nedenle yalnızca yaptıklarımızla değil; sözlerimizle, düşüncelerimizle, niyetimizle ve kendimizle kurduğumuz ilişkiyle de ilgilidir.
Yoga Felsefesinde Ahimsa
Patanjali’nin Yoga Sutralarında ahimsa, yoganın etik ilkeleri olan Yama’ların ilki olarak yer alır.
Yamalar, pratiğin yalnızca mat üzerinde gerçekleşmediğini hatırlatır. Yoga; bedenimizi hangi poza getirebildiğimiz kadar, kendimizle ve çevremizle nasıl ilişki kurduğumuzla da ilgilidir.
Ahimsa açısından baktığımızda şu sorular pratiğin bir parçası hâline gelebilir:
Bedenimi dinliyor muyum?
Yoksa onu sürekli daha fazlasını yapmaya mı zorluyorum?
Kendimle konuşurken kullandığım dil nasıl?
Bir başkasının sınırlarına saygı gösteriyor muyum?
Sözlerim ve davranışlarım zarar veriyor mu?
Bazen ahimsa, bir asanada daha ileri gitmek yerine olduğumuz yerde kalabilmektir. Bazen dinlenmek, bazen sınır koymak, bazen de kendimize karşı daha yumuşak bir dil kullanabilmektir.
Ahimsa Matın Üzerinde Nasıl Yaşar?
Yoga pratiğinde ahimsa, bedeni zorlamamak demek değildir. Güçlenebilir, sınırlarımızı araştırabilir, zorlayıcı asanalar üzerinde çalışabiliriz. Buradaki önemli ayrım, bedenimizle mücadele etmek yerine onu dinleyerek ilerlemektir.
Her bedenin anatomisi, geçmişi, hareket kapasitesi ve o günkü hâli farklıdır. Bir pozun başka bir bedende nasıl göründüğünü kendi pratiğimiz için ölçü hâline getirmemek de ahimsanın bir parçası olabilir.
Pratik sırasında bazen ilerlemek, bazen geri çekilmek gerekir. Bazen bir varyasyonu seçmek, bir destek kullanmak ya da rahat bir oturuşta birkaç nefes kalmak, pratiğin eksik olduğu anlamına gelmez.
Tam tersine, bedeni duyabilmek de pratiğin kendisidir.
Matın Dışında Ahimsa:
Ahimsa matta öğrenilip matta bırakılan bir kavram değildir.
Günlük hayatımızdaki küçük seçimlere kadar uzanabilir: insanlarla nasıl konuştuğumuza, öfkeyle nasıl ilişki kurduğumuza, diğer canlılara yaklaşımımıza, doğaya karşı sorumluluğumuza ve kendimize gösterdiğimiz şefkate…
Ahimsa; nezaket, şefkat, hoşgörü, dürüstlük ve barış gibi değerlerle birlikte düşünülür. Üstelik bu yaklaşım yalnızca başkalarına yönelmez. Kendimize verdiğimiz zarar da ahimsanın alanındadır.
Kendimizi sürekli eleştirmek, bedenimizi cezalandırmak, dinlenmeye ihtiyaç duyduğumuz hâlde durmamıza izin vermemek ya da kendi sınırlarımızı tekrar tekrar görmezden gelmek de bu kavrama başka bir yerden bakmamızı sağlayabilir.
Ahimsa bize belki de önce şunu sordurur:
“Bunu kendime ya da başka bir canlıya zarar vermeden nasıl yapabilirim?”
Lemon Tree Yoga'da Ahimsa'yı Nasıl Pratik Ediyoruz?
Lemon Tree Yoga’da ahimsayı yalnızca yoga felsefesi derslerinde anlattığımız bir kavram olarak görmüyoruz.
Canlı derslerimizde, bireysel pratiğimizde ve günlük hayatımızda da bu ilkeyi mümkün olduğunca hatırlamaya ve uygulamaya özen gösteriyoruz.
Bir öğrencinin bedenine saygı duymak, herkesten aynı pozu beklememek, gerektiğinde farklı seçenekler sunmak, sınırları gözetmek ve pratiği bir performansa dönüştürmemek bizim için bunun bir parçası.
Aynı zamanda ahimsa, birbirimizle kurduğumuz iletişimde de var. Daha dikkatli dinlemek, yargılamadan alan açmak, birbirimizin sınırlarına saygı göstermek ve hem kendimize hem çevremizdeki canlılara karşı daha şefkatli olmayı hatırlamak…
Elbette ahimsa kusursuzca uygulanıp tamamlanan bir şey değil. Belki de asıl pratik, onu tekrar tekrar hatırlamak.
Matın üzerinde ve dışında.
Kendimize, birbirimize ve yaşamı paylaştığımız tüm canlılara karşı biraz daha özenli olabilmek.
Çünkü yoga, yalnızca yaptığımız asanalardan ibaret değil; pratiğin hayatımıza nasıl dokunduğuyla da ilgili.
Önce kendimize, sonra birbirimize ve yaşamı paylaştığımız tüm varlıklara sevgiyle,
Işıl Ülkü
Lemon Tree Yoga